High Tech Systemen en Materialen – Automotive & Machinebouw

Automobielindustrie in Duitsland

Duitsland is een toonaangevende speler op de internationale automarkt. Vooral in Zuid-Duitsland is de branche sterk vertegenwoordigd. Kansen doen zich vooral voor in de ontwikkeling van alternatieve aandrijfsystemen en lichte materialen om het verbruik van brandstoffen en kosten te reduceren. Daarnaast is er een duidelijke verschuiving van de autobouwer pur sang naar de mobiele dienstverlener met carsharing en ‘connected car’ diensten gaande. Laatste spelen bij de ontwikkeling van elektromobiliteit een belangrijke rol.

In 2014 was de automobielindustrie met een omzet van in totaal 368 miljard euro één van de belangrijkste industriesectoren in Duitsland. Van de totale opbrengst wordt 34 procent in het binnenland omgezet en 64 procent in het buitenland. In vergelijking met 2013 is de omzet met 1,7 procent gestegen. Het aandeel van de automobielindustrie in de omzet van de totale Duitse industrie bedraagt 20 procent. Met rond 20 miljard euro komt een derde van alle R&D uitgaven in Duitsland uit de automotive sector. De branche-organisatie voor de automobielindustrie in Duitsland (VDA) noemt “Vernetztes Fahren” en elektromobiliteit als drijvende kracht voor innovaties. Tot 2017-2018 willen automobielproducenten en toeleveranciers 16 tot 18 miljard euro in onderzoek naar connected en autonoom rijden investeren. Daarnaast wordt 12 miljard euro in alternatieve aandrijvingen geïnvesteerd.

In 2020 zou de automobielindustrie nog steeds de belangrijkste productiefactor in Duitsland zijn, gevolgd door de machinebouw en voedingsindustrie. Meer dan de helft (54 procent) zou uit kennisintensieve producten bestaan, aldus een onderzoek van Prognos in opdracht van de Verein der Bayerischen Wirtschaft (VBW).

Als afzetmarkt voor de Nederlandse automotive sector is Duitsland veruit het belangrijkst. Volgens onderzoek van ING haalt de toeleverende industrie 44% van de exportomzet uit Duitsland bij grote klanten als Volkswagen, BMW en Daimler. Zo bestelt BMW niet alleen jaarlijks voor miljoenen euro’s aan onderdelen van Nederlandse toeleveranciers waaronder uitlaatsystemen (Bosal), schroeven (Nedschroef), aluminium onderdelen (Brabant) en daksystemen (Inalfa), maar laat ook Mini’s bij VDL NedCar produceren.

In 2014 is naar schatting voor € 3,6 miljard geleverd aan de Duitse auto(onderdelen)industrie. Het aandeel in de import van de Duitse automotive industrie is circa 4%. In totaal leverde Duitsland in 2014 4,8 miljard euro aan voertuigen en onderdelen aan Nederland. Dit is 6,6 procent van de totale export naar Nederland en 2,4 procent van de totale Duitse export in deze sector.

Nederlandse bedrijven als NXP, Sensata, Brabant Alucast, Orlaco, Sycada, VIRO, Nedschroef en Benteler (Helmond) zijn al succesvol op de Duitse markt. Al deze bedrijven hebben een lokale vestiging (ingenieurs, maar soms ook productie) om dicht bij de klant te zijn. De Nederlandse investeerder HTP heeft bijvoorbeeld het bedrijf Knauss Tabbert in Zuid-Duitsland overgenomen en daarmee werkgelegenheid in de regio kunnen behouden.

Kansen bestaan er vooral in de ontwikkeling van alternatieve aandrijfsystemen en lichte materialen om het verbruik van brandstoffen, CO2-uitstoot en kosten te reduceren. De druk op toeleveranciers die metaal, kunststoffen of lakken verwerken, stijgt. De auto-industrie stelt namelijk hoge eisen en is – wanneer het om de prijs gaat – vooral geinteresseerd in bedrijven die wereldwijd grote aantallen tegen constante kwaliteit kunnen leveren. De Duitse automobielsector heeft zijn aandacht sterk op de BRIC-landen gevestigd. Nederlandse bedrijven die kunnen bijdragen aan de optimalisatie van de resultaten in deze landen, biedt dit kansen

Toch zijn er ook voor kleine en middelgrote bedrijven mogelijkheden. Mede gezien de toenemende vraag naar innovatieve producten of systemen op het gebied van smart en green mobility in een ontwikkelde markt als Europa. Een van de belangrijkste thema's binnen de Duitse automotive-industrie is elektromobiliteit. Hoewel de Duitse auto-industrie dit thema relatief laat oppakte, maakt zij intussen een inhaalslag. De ambitie is om in 2020 een miljoen elektrische auto's op de Duitse wegen te laten rijden. Nederland wordt daarbij als voorbeeld gezien, waar Nederlandse bedrijven wederom van kunnen profiteren.

Een andere kans vormt het tekort aan vakkundig personeel. Zuid-Duitsland (vooral Beieren) is zeer actief op het gebied van het aantrekken van ingenieurs uit andere landen. Dit biedt mogelijkheden voor Nederlandse bedrijven (bijvoorbeeld ingenieursbureaus) die werkzaamheden over kunnen nemen.

Baden-Württemberg, Beieren, Nedersaksen en Noordrijn-Westfalen zijn de deelstaten met de grootste producenten van auto’s en auto-onderdelen.

Clusters

De Spitzenclusters op het gebied van automotive in Duitsland zijn de Spitzencluster Elektromobilität Süd-West in Baden-Württemberg ( www.e-mobilbw.de) en M·A·I Carbon ( www.mai-carbon.eu) in Beieren. De clusters organiseren ook nuttige jaarlijkse bijeenkomsten waaronder “Zulieferertag Baden-Württemberg” in november in Stuttgart en “Zulieferer Innovativ” in juli in Ingolstadt.

Overige clusters

Beurzen

Vakbladen

  • www.vda.de – de brancheorganisatie voor de automobielindustrie in Duitsland (VDA)
  • www.zkf.com Zentralverband Karosserie- und Fahrzeugtechnik (ZKF)
  • www.asaverband.de Automobil-Service Ausrüstungen Verband (ASA)

 

Machinebouw

Duitsland is de grootste exporteur van machinebouw ter wereld. De Duitse machine- apparatenbouw is de grootste werkgever in Duitsland en zorgt met meer dan 6.000 bedrijven voor 950.000 arbeidsplaatsen.

De branche bestaat vooral uit MKB, 87% van de bedrijven heeft minder dan 250 werknemers en slechts 2% van de bedrijven heeft meer dan 1.000 werknemers.

De machinebouwsector kan worden onderverdeeld in 32 subsectoren. Duitsland is in 16 van de subsectoren wereldleider. De machines voor de luchttechniek waren in 2011 de meest geïmporteerde machines in Duitsland. Uit Nederland werd in 2011  voor 2,3 miljard euro aan machines en machine-onderdelen geïmporteerd, een toename van 15% t.o.v. 2010. Uit Zwitserland wordt er het meest geïmporteerd met een totaalwaarde van 4,4 miljard euro. De Duitse machinebouwers investeren jaarlijks rond de 13 miljard euro in R&D.

De Spitzenclusters in Zuid-Duitsland op dit gebied zijn M . A . I Carbon in Beieren en microtecSüdwest in Baden-Württemberg.

Overige Clusters

Mechatronik und Automation Bayern
Mechatronik Baden-Württemberg
Produktion NRW

Belangrijke beurzen op het gebied van machinebouw/metaalbewerking

Hannover Messe
Productronica
EMO
Motek
Blechexpo
Intec

Belangrijke vakbladen

Maschinen Markt
Produktion
VDMA LIKO

Websites

VDMA is de brancheorganisatie voor de machinebouw in Duitsland
VDW is de vereniging voor Duitse gereedschapsmachinebouwers
GTAI is het agentschap voor buitenlandse handel en investeringen van Duitsland

Een uitdaging voor de gehele sector vormt de energieverzorging en de schaarste aan grondstoffen. Er wordt intensief naar mogelijkheden gezocht om materialen, kosten en energie te besparen. De druk op toeleveranciers zal stijgen. Dit biedt ook kansen voor Nederlandse bedrijven met slimme oplossingen op het gebied van energiebesparing en materialen. Een ander risico vormt het tekort aan vakkundig personeel (met name ingenieurs).

Bekende grote machinebouwers in Duitsland zijn o.a. Siemens, ThyssenKrupp en Bosch. Nederlandse bedrijven leveren vooral systemen en onderdelen aan de Duitse machinebouw in het Zuiden. De toeleveranciers richten zich vooral op de bekende OEM-ers in het Zuiden, terwijl de grote groep familiebedrijven die hier zit (vooral in Baden-Württemberg nog onontgonnen terrein lijkt.

Nederlandse bedrijven zoals NTS, Nijdra, KMWE en VDL zijn al succesvol op de Zuid-Duitse markt. O.a. Vanderlande, Stork, VencoTec, Rademaker, Imtech, Aalbers Industries en Océ hebben lokale vestigingen in het Zuiden. Geschat wordt dat Nederlandse systeem leveranciers ongeveer 25% van hun omzet uit Zuid-Duitsland halen.

 

Tags: